Hof op Zand

Bladluizen

Vroeg herkennen, gericht ingrijpen

Bladluizen

Geen plaag is zo alomtegenwoordig als de bladluis — en geen plaag geeft zoveel informatie over de gezondheid van de plant.

Bladluizen zitten op bijna elke plant in de tuin op een gegeven moment. Ze zuigen plantensap en poepen plakkerige honigtauw uit, waarop roetdauw kan groeien. Grote kolonies verzwakken planten, vervormen bladeren en kunnen virussen overbrengen. En toch: een klein aantal bladluizen is normaal en trekt nuttige insecten aan.

Ingrijpen is zinvol zodra de plant zichtbaar verzwakt raakt, er geen of nauwelijks natuurlijke vijanden aanwezig zijn, of de plant al aangetast is door roetdauw. Preventie begint echter bij het begrijpen waarom bladluizen komen.

  • Kleine zachte insecten, 1–3 mm
  • Groen, zwart, geel, roze of grijs
  • Gevleugelde én vleugelloze vormen
  • Krullende of misvormde bladeren
  • Plakkerige laag honigtauw op bladeren
  • Mieren die de kolonies bewaken

Waarom komen ze?

Bladluizen geven de voorkeur aan jonge, zachte plantenscheuten met een hoge stikstofconcentratie. Overmatige stikstofbemesting maakt planten dus aantrekkelijker voor bladluizen. Een plant die te snel groeit door veel mest heeft zachter weefsel en dunner celvlies — ideaal voor bladluizen om in te prikken.

Lavameel en compost geven een meer gebalanceerde mineraalopname, waardoor planten steviger weefsel opbouwen. Dit verklaart waarom biologisch geteelde planten in een actieve bodem minder bladluizenproblemen hebben.

Stikstofrijke grond
Zachte, snel gegroeide scheuten zijn aantrekkelijker
Slechte luchtstroom
Stilstaande lucht en vochtige omstandigheden helpen kolonisatie
Geen natuurlijke vijanden
Geen lieveheersbeestjes, gaasvliegen of sluipwespen in de buurt

Natuurlijke vijanden inzetten

Het effectiefste wapen tegen bladluizen is aanwezig laten zijn wat ze eet. Lieveheersbeestjes en hun larven zijn de bekendste, maar ook gaasvliegen, zweefvliegen en sluipwespen maken grote aantallen bladluizen onschadelijk. Zelfs vogels — met name mezen — zijn goede bondgenoten.

Je kunt deze dieren aantrekken door bloeiende planten in en rondom het moestuinbed te plaatsen: korenbloem, phacelia, dille en koriander zijn bijzonder effectief. Vermijd het gebruik van breedspectrum-insecticiden, want die doden ook de nuttige insecten.

Direct ingrijpen

Als de plaag te groot is om op de natuurlijke vijanden te wachten, zijn er gerichte opties zonder grote nevenschade.

Waterstraal
Spuit kolonies van de plant met een stevige waterstraal. Eenvoudig en effectief bij lichte aantasting.
Zeepoplossing
1 theelepel groene zeep in een liter water. Spuit direct op de bladluizen. Bederft de waslaag van hun huid.
Neemolie
Verdund met zeepwater en gespoten op de plant. Verstoort de voortplanting van bladluizen. Meerdere keren herhalen.
Afwrijven
Kleine kolonies eenvoudig met de hand van de plant afwrijven. Goedkoop en zonder nevenschade.

Bladluizen in het kort

Vroeg herkennen is het halve werk. Ingrijpen hoeft zelden met zwaar geschut: water, zeep of het aantrekken van natuurlijke vijanden werkt in de meeste gevallen.

  • Controleer wekelijks de onderkant van bladeren en jonge scheuten
  • Vermijd overdadige stikstofbemesting
  • Plant bloeiende kruiden om nuttige insecten aan te trekken
  • Begin met waterstraal of zeepoplossing bij lichte aantasting
  • Gebruik nooit breedspectrum-insecticiden: die doden ook de helpers

Houd je aantastingen bij

Noteer in de planner wanneer en waar je bladluizen ziet, zodat je patronen herkent.

Bekijk de moestuinplanner