Een zelfgekweekte tomaat, warm van de zon geplukt, is een totaal andere smaakervaring dan wat de supermarkt biedt. Dat verschil begint al bij het zaaien.
Tomaten (Solanum lycopersicum) zijn tropische planten die warmte, zon en regelmaat nodig hebben. Ze zijn niet moeilijk te kweken, maar ze vragen aandacht. Een goede start — op het juiste moment zaaien, oppotten op het juiste moment, en herplanten op de juiste diepte — bepaalt het verloop van het hele seizoen.
Tomaten zijn bij uitstek geschikt voor kas en verwarmde kweekruimte. In de vrije lucht zijn ze goed te kweken in een warme zomer maar zijn ze kwetsbaarder voor Phytophthora (aardappelziekte). Kies in dat geval resistente rassen.
Zaai tomaten in januari–februari op een verwarmde plank of propagator. Zaaigrond mag niet te voedingsstofrijk zijn — dit remt kieming. Dek de bak af met folie tot kiemen verschijnen (3–7 dagen bij 20–22°C). Zet direct op licht zodra de eerste zaadlobben verschijnen om rekken te voorkomen.
Diepzaaien is de sleutel tot een sterk plantje. Plant de tomaat veel dieper dan hij stond bij oppotten: tot aan de eerste echte bladeren. De stam die onder de grond komt vormt extra wortels. Een diep geplante tomaat heeft een sterkere basis en absorbeert meer vocht en voeding.
Pot op zodra de eerste echte bladeren verschijnen — van 5 cm potje naar 9 cm naar (bij uitplanten) een eindpot van minimaal 20 liter of een bed van minimaal 40 cm diep.
Tomaten vormen "dieven" — okselscheuten die groeien tussen de stam en een zijtak. Als je die laat staan, vormt de plant meerdere groeipunten, wordt ze een struik en draagt ze minder vruchten per groeipunt.
Verwijder dieven wekelijks met je vingers wanneer ze nog klein zijn (max 3–5 cm). Grote dieven kun je afsnijden met een schoon mes. De wonde droogt snel als je het 's morgens doet in de zon.
Laat bij struiktomaten (determinante rassen) de dieven zitten — voor die rassen is dit niet nodig en zelfs ongunstig. Controleer op het zaadpakje of het een indeterminant (groeikracht) of determinant (bush/struik) ras is.
Vroeg zaaien, diep planten, wekelijks dieven verwijderen en regelmatig water geven — met deze vier regels haal je de meeste tomaten uit je plant.
In de zaaikalender zie je wanneer je tomaten kunt zaaien, oppotten en uitplanten.
Bekijk de zaaikalender