Hof op Zand

Vruchtwisseling

Laat elke plantfamilie zijn eigen plek in het schema

Vruchtwisseling

Dezelfde gewassen jaar na jaar op dezelfde plek telen is een van de snelste manieren om een moestuin kapot te maken. Vruchtwisseling is de tegenmaatregel.

Elke plantfamilie laat zijn eigen ziekteverwekkers en plagen achter in de bodem. Aardappels laten Phytophthora-sporen, koolplanten laten knolvoet (Plasmodiophora brassicae). Als je steeds dezelfde gewassen terugplaatst, stapelen die problemen zich op.

Vruchtwisseling lost dit op door gewassen systematisch te rouleren over bedden. Na vier jaar is de populatie van gewasspecifieke ziekteverwekkers voldoende afgenomen. Tegelijkertijd verbetert de bodem omdat elke familie andere voedingsstoffen vraagt en achterlaat.

FamilieRustjaren
Kool (Brassica)4+ jaar
Aardappel (Solanaceae)3–4 jaar
Ui, prei (Alliaceae)3 jaar
Wortel (Apiaceae)3 jaar
Boon, erwt (Fabaceae)3 jaar
Sla, andijvie (Asteraceae)2–3 jaar

De belangrijkste plantfamilies

🌿 Brassicaceae (Koolachtigen)
Kool, broccoli, bloemkool, boerenkool, spruitjes, radijs, rucola, koolrabi, paksoi Vatbaar voor knolvoet — 4 jaar rust aanhouden
🍅 Solanaceae (Nachtschades)
Tomaat, paprika, aubergine, aardappel, physalis Phytophthora, Fusarium — niet na aardappel telen
🧅 Alliaceae (Ui-achtigen)
Ui, sjalot, knoflook, prei, bieslook Uienvlieg, wit rot — 3 jaar rust
🥕 Apiaceae (Schermbloemigen)
Wortel, pastinaak, peterselie, venkel, selderij, dille Wortelvlieg — 3 jaar rust, niet na wortel of peterselie
🌱 Fabaceae (Vlinderbloemigen)
Boon, erwt, tuinboon, peulen, wikke Binden stikstof — ideale voorganger voor kool
🥒 Cucurbitaceae (Komkommerachtigen)
Komkommer, courgette, pompoen, meloen, augurk Meeldauw — 3 jaar rust, grote ruimtevragers

4-jarig rotatieplan

Verdeel de moestuin in vier zones (bedden of groepen bedden). Elk jaar schuift elke familie één positie op. Hier een voorbeeld:

ZoneJaar 1Jaar 2Jaar 3Jaar 4
AKoolVlinderbloemigenSolanaceaeUi/wortel
BVlinderbloemigenSolanaceaeUi/wortelKool
CSolanaceaeUi/wortelKoolVlinderbloemigen
DUi/wortelKoolVlinderbloemigenSolanaceae

Sla en augurken passen overal tussenin als tussenteelt. Aardbeien en vaste planten blijven op een vaste positie buiten het rotatieplan.

Vruchtwisseling in het kort

Verdeel de tuin in vier zones, schuif elk jaar één positie op en houd kool altijd vier jaar vrij van dezelfde plek. Simpel, effectief en goed voor de bodem.

  • Elke plantfamilie laat specifieke ziekteverwekkers achter in de bodem
  • Koolgewassen vragen de langste rustperiode: minimaal 4 jaar
  • Vlinderbloemigen zijn ideale voorvrucht voor kool — ze fixeren stikstof
  • Splits de tuin in 4 zones en roteer jaarlijks één positie vooruit
  • Sla en kruiden passen als tussenteelt in elk vakje

Registreer je rotatie per bed

In de planner kun je per bed bijhouden wat er geteeld is voor een betrouwbare rotatie.

Gebruik de moestuinplanner